وقتی آب شهری قطع میشود یا فشار شبکه پایین میآید، وجود یک مخزن آب میتواند بخش زیادی از مشکل ساختمان را حل کند. اما بعد از نصب مخزن یک سؤال مهمتر مطرح میشود: آبی که داخل مخزن ذخیره شده تا چه مدت سالم و قابل استفاده باقی میماند؟
شاید تصور کنید تا زمانی که آب شفاف است و بو یا طعم بدی ندارد، میتوان با خیال راحت از آن استفاده کرد. اما کیفیت آب ذخیرهشده فقط به ظاهر آن بستگی ندارد و دانستن چگونه کیفیت آب آشامیدنی رو بررسی کنیم میتواند به تشخیص بهتر وضعیت آب کمک کند. شرایط مخزن، مدت زمان ماندن آب، دمای محیط، نور خورشید، تمیزی مخزن، نحوه نصب، بسته بودن درب و حتی میزان مصرف روزانه ساختمان میتوانند روی کیفیت آب تأثیر بگذارند.
به همین دلیل نمیتوان برای تمام ساختمانها یک عدد مشخص اعلام کرد و گفت آب مثلاً دقیقاً بعد از چند روز خراب میشود.
ممکن است دو ساختمان دقیقاً از یک آب شهری استفاده کنند، اما شرایط آب داخل مخزن آنها کاملاً متفاوت باشد. مخزن ساختمان اول در سایه، تمیز و بهدرستی بسته شده و آب آن مرتب در گردش است؛ در ساختمان دوم مخزن زیر آفتاب قرار گرفته، مدت زیادی شسته نشده و آب نیز برای مدت طولانی داخل آن راکد میماند.
طبیعی است که شرایط نگهداری آب در این دو مخزن یکسان نباشد.
در این راهنمای بررسی میکنیم آب در مخزن تا چند روز سالم میماند، چه عواملی کیفیت آن را کاهش میدهند، چگونه نشانههای احتمالی آلودگی را تشخیص دهیم و برای نگهداری بهتر آب آشامیدنی چه کارهایی انجام دهیم.
- آب داخل مخزن واقعاً تا چند روز سالم میماند؟
- عوامل کاهش کیفیت آب داخل مخزن
- مخزن سه لایه و آب آشامیدنی
- چرا آب داخل مخزن جلبک میزند؟
- شرایط آب مخزن پشتبام
- نشانههای مشکل در آب مخزن
- نقش کلر در آب مخزن
- زمان شستوشوی مخزن
- روش صحیح نگهداری مخزن
- نگهداری آب در مخزن ویلا
- ذخیره آب باران در مخزن
- نکات خرید مخزن آب شرب
- چه زمانی آب مخزن را ننوشیم؟
- جمعبندی
- سوالات متداول
آب داخل مخزن واقعاً تا چند روز سالم میماند؟
پاسخ کوتاه این است:
هیچ عدد ثابتی برای تمام مخازن وجود ندارد.
ماندگاری آب به مجموعهای از شرایط بستگی دارد و فقط تعداد روزهایی که آب داخل مخزن بوده تعیینکننده نیست.
برای مثال، آبی که در یک مخزن استاندارد، تمیز، دربسته و دور از شرایط نامناسب نگهداری میشود با آبی که داخل یک مخزن آلوده و آفتابخور قرار دارد قابل مقایسه نیست.
یکی دیگر از عوامل مهم، گردش آب است.
در بسیاری از ساختمانهای مسکونی، مخزن دائماً در مدار مصرف قرار دارد. یعنی با مصرف آب، بخشی از آب مخزن خارج و آب جدید جایگزین آن میشود. این وضعیت با مخزن ویلایی که ممکن است چند هفته بدون هیچ مصرفی باقی بماند متفاوت است.
بنابراین بهجای اینکه فقط دنبال یک عدد باشیم، باید ابتدا شرایط نگهداری آب را بررسی کنیم.
آیا آب داخل مخزن خراب میشود؟
وقتی میگوییم آب مخزن «خراب شده»، معمولاً منظور کاهش کیفیت آب یا ایجاد شرایطی است که دیگر نتوان بدون بررسی از آن برای آشامیدن استفاده کرد.
آب مثل شیر یا مواد غذایی نیست که یک تاریخ انقضای مشخص داشته باشد. مشکل زمانی ایجاد میشود که شرایط نگهداری باعث تغییر کیفیت آن شود.
این تغییر میتواند بر اثر عوامل مختلف اتفاق بیفتد؛ مانند:
- ورود آلودگیهای محیطی
- افزایش دمای آب
- نفوذ نور به داخل مخزن
- تجمع رسوبات
- ایجاد لایههای میکروبی روی سطوح داخلی
- راکد ماندن طولانی آب
- تمیز نبودن مخزن
- ورود حشرات و گردوغبار
- نامناسب بودن درب یا ونت
- شرایط نامناسب محل نصب
حتی اگر مخزن مناسبی انتخاب شده باشد، محل قرارگیری و نحوه اجرا میتواند روی شرایط نگهداری آب تأثیر بگذارد. به همین دلیل آشنایی با بهترین روشهای نصب و زیرسازی اصولی مخزن آب کمک میکند مخزن روی سطحی مناسب، تراز و پایدار نصب شود و در ادامه نیز نگهداری و بازدید آن سادهتر باشد.
به همین دلیل اگر میخواهیم کیفیت آب را بهتر حفظ کنیم، فقط خرید یک مخزن کافی نیست؛ نصب و نگهداری مخزن نیز اهمیت زیادی دارد.
چه عواملی باعث کاهش کیفیت آب داخل مخزن میشوند؟
چند عامل اصلی وجود دارند که باید بیشتر از بقیه مورد توجه قرار بگیرند.
۱. نور خورشید و نفوذ نور به داخل مخزن
یکی از مهمترین موضوعات در نگهداری آب، جلوگیری از رسیدن نور به آب ذخیرهشده است.
جلبک برای رشد به شرایط مناسبی نیاز دارد و نور یکی از عوامل مهم در این فرایند است. اگر دیواره مخزن اجازه عبور نور را بدهد، احتمال فراهم شدن شرایط مناسب برای رشد جلبک افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل برای نگهداری آب آشامیدنی معمولاً از ساختارهایی استفاده میشود که مانع عبور نور به داخل مخزن شوند.
نکته مهم این است که سفید بودن ظاهر مخزن بهتنهایی به معنی ضدجلبک بودن آن نیست. ساختار دیواره و جلوگیری واقعی از نفوذ نور اهمیت بیشتری دارد.
۲. گرمای زیاد محیط
تصور کنید مخزن روی پشتبام و بدون سایهبان نصب شده است. در روزهای گرم تابستان، بدنه مخزن ساعتها در معرض تابش خورشید قرار میگیرد و طبیعتاً دمای آب داخل آن نیز میتواند افزایش پیدا کند.
شرایط گرم میتواند محیط مناسبتری برای رشد برخی میکروارگانیسمها ایجاد کند. از طرف دیگر، آشنایی با رفتار پلیاتیلن در دماهای مختلف کمک میکند بهتر متوجه شویم بدنه مخزن در برابر گرما، سرمای محیط و تغییرات دمایی چه رفتاری دارد و چرا کیفیت ساخت مخزن در این شرایط اهمیت پیدا میکند.
بنابراین اگر امکان انتخاب محل نصب وجود دارد، بهتر است مخزن در موقعیتی قرار بگیرد که تا حد امکان از گرمای شدید و تابش مستقیم طولانیمدت محافظت شود.
۳. تمیز نبودن داخل مخزن
حتی بهترین مخزن هم اگر برای مدت طولانی بدون نظافت باقی بماند، میتواند در کف و دیوارهها رسوب و آلودگی جمع کند.
مقداری از ذرات موجود در آب ممکن است بهمرور در کف مخزن تهنشین شوند. اگر نظافت انجام نشود، این رسوبات افزایش پیدا میکنند.
بنابراین بازدید دورهای داخل مخزن اهمیت دارد.
اگر رسوب قابلتوجه، لایه غیرعادی، جلبک یا آلودگی مشاهده شود، مخزن باید به شکل اصولی تمیز شود.
۴. باز بودن یا نامناسب بودن درب مخزن
درب مخزن شاید ساده به نظر برسد، اما یکی از مهمترین بخشهای سیستم ذخیره آب است.
اگر درب بهدرستی بسته نشود، احتمال ورود آلودگیهای محیطی افزایش پیدا میکند.
گردوغبار، حشرات و ذرات موجود در محیط نباید بهراحتی وارد آب ذخیرهشده شوند.
بنابراین بعد از سرویس یا بررسی مخزن، حتماً وضعیت درب را کنترل کنید.
۵. ونت یا هواکش نامناسب
مخزن آب برای عملکرد صحیح به تهویه مناسب نیاز دارد. هنگام ورود و خروج آب، هوا نیز باید امکان جابهجایی داشته باشد.
اما این به معنی باز گذاشتن یک مسیر بزرگ برای ورود هر نوع آلودگی نیست.
طراحی و اجرای ونت باید به شکلی باشد که ضمن تأمین جریان هوا، احتمال ورود حشرات و آلودگیهای محیطی کاهش پیدا کند.
این بخش مخصوصاً برای مخزنهایی که در فضای باز نصب میشوند اهمیت بیشتری دارد.
۶. راکد ماندن طولانی آب
یکی از تفاوتهای مهم بین مخزن ساختمان مسکونی و مخزن یک ویلای کماستفاده همین موضوع است.
در ساختمان مسکونی معمولاً آب مرتب مصرف میشود. در نتیجه آب داخل مخزن تا حدی گردش دارد.
اما ممکن است ویلایی فقط ماهی یک بار مورد استفاده قرار بگیرد. در این شرایط حجم زیادی از آب برای مدت طولانی داخل مخزن باقی میماند.
اگر قرار است برای مدت طولانی از ساختمان استفاده نشود، وضعیت آب ذخیرهشده باید قبل از مصرف مجدد بررسی شود.
آیا مخزن سه لایه برای نگهداری آب آشامیدنی بهتر است؟
یکی از عبارتهایی که هنگام خرید مخزن زیاد میشنوید، مخزن سه لایه است.
اما سه لایه بودن دقیقاً چه ارتباطی با آب ذخیرهشده دارد؟
یکی از مهمترین اهداف ساختار چندلایه در مخازن مناسب ذخیره آب، جلوگیری از عبور نور به داخل مخزن است.
در یک ساختار سهلایه، هر قسمت میتواند وظیفه متفاوتی داشته باشد و لایه میانی تیره برای جلوگیری از عبور نور اهمیت ویژهای دارد.
وقتی نور به داخل آب نرسد، یکی از عوامل موردنیاز برای رشد جلبک محدود میشود.
این ساختار میتواند در مدلهای مختلف مخزن استفاده شود و انتخاب شکل مخزن بیشتر به فضای نصب و شرایط ساختمان بستگی دارد. برای مثال مخزن آب عمودی معمولاً زمانی انتخاب میشود که فضای کف محدودتر اما ارتفاع کافی در اختیار باشد، در حالی که مخزن آب افقی به دلیل فرم خوابیده خود میتواند برای محلهایی با محدودیت ارتفاع گزینه مناسبتری باشد.
بنابراین هنگام خرید مخزن برای آب شرب، فقط ظرفیت را بررسی نکنید. تعداد لایهها، مناسب بودن مخزن برای ذخیره آب، ابعاد محصول و فضای نصب را در کنار یکدیگر در نظر بگیرید.
مخزن تک لایه برای آب آشامیدنی مناسب است؟
موضوع مهم درباره مخزن تکلایه، میزان عبور نور از دیواره آن است.
اگر نور بتواند وارد مخزن شود، احتمال فراهم شدن شرایط رشد جلبک بیشتر میشود.
به همین دلیل اگر هدف اصلی ذخیره آب آشامیدنی است، باید مخزنی انتخاب شود که از ورود نور به آب جلوگیری کند و جنس آن نیز برای تماس با آب شرب مناسب باشد.
بنابراین تصمیم خرید نباید فقط بر اساس ارزانتر بودن یک مخزن گرفته شود.
چرا آب داخل مخزن جلبک میزند؟
اگر داخل مخزن سبز شده یا لایههای سبزرنگ روی دیواره مشاهده میکنید، باید ابتدا علت ایجاد این شرایط را پیدا کنید.
نور یکی از عوامل مهم رشد جلبک است. به همین دلیل در یک مخزن مناسب آب آشامیدنی باید تا حد امکان جلوی نفوذ نور گرفته شود.
این مشکل حتی ممکن است برای آبی که از سیستم تصفیه عبور کرده نیز دیده شود، چون تصفیه شدن آب بهتنهایی مانع رشد جلبک در شرایط نامناسب نگهداری نمیشود. آشنایی با علت جلبک زدن آب تصفیه کمک میکند عواملی مثل نفوذ نور، راکد ماندن آب، آلودگی مخزن و شرایط نامناسب نگهداری را دقیقتر بررسی کنیم.
اما فقط نوع مخزن مهم نیست. باز ماندن درب، نگهداری نامناسب، آلودگی داخل مخزن و شرایط محیطی نیز باید بررسی شوند.
اگر جلبک داخل مخزن مشاهده شد، صرفاً پر کردن مجدد آن با آب تازه مشکل را حل نمیکند. ابتدا باید علت ایجاد جلبک مشخص و مخزن به شکل اصولی تمیز شود.
نور خورشید چه تأثیری بر آب مخزن دارد؟
در اینجا باید بین دو موضوع تفاوت قائل شویم:
تابش خورشید به بدنه مخزن و نفوذ نور به داخل آب.
تابش خورشید میتواند باعث افزایش دمای بدنه و آب شود. از طرف دیگر، اگر ساختار مخزن اجازه عبور نور بدهد، نور میتواند شرایط رشد جلبک را نیز فراهم کند.
بنابراین برای مخزنی که در فضای باز نصب میشود، هم کیفیت ساخت مخزن اهمیت دارد و هم شرایط محل نصب.
آیا برای مخزن پشتبام باید سایهبان نصب کنیم؟
اگر مخزن روی پشتبام قرار گرفته و ساعتهای زیادی در معرض آفتاب مستقیم است، سایهبان میتواند به کاهش تابش مستقیم کمک کند.
اما اجرای سایهبان باید اصولی باشد.
سازه سایهبان نباید روی مخزن فشار وارد کند و باید فضای کافی برای باز کردن درب، بازدید، سرویس و تعویض احتمالی مخزن باقی بماند.
همچنین نباید تصور کرد سایهبان جایگزین انتخاب مخزن مناسب است.
مخزن مناسب + نصب صحیح + نگهداری مناسب در کنار یکدیگر نتیجه بهتری ایجاد میکنند.
آب مخزن پشتبام زودتر خراب میشود؟
نمیتوان صرفاً به دلیل نصب روی پشتبام گفت آب حتماً بعد از مدت مشخصی خراب میشود.
اما پشتبام معمولاً شرایط سختتری دارد.
تابش مستقیم خورشید، گرمای بیشتر، گردوغبار و آلودگیهای محیطی از مواردی هستند که در فضای باز بیشتر با آنها روبهرو هستیم.
به همین دلیل مخزن پشتبام باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.
درب، ونت، اتصالات، وضعیت بدنه و تمیزی مخزن را بهصورت دورهای بررسی کنید.
بهترین محل برای نصب مخزن آب آشامیدنی کجاست؟
یک محل نصب مناسب باید چند ویژگی داشته باشد.
اول از همه زیر مخزن باید صاف، محکم و تراز باشد.
مخزن پرشده وزن بسیار بیشتری نسبت به حالت خالی دارد و سطح زیر آن باید بتواند این وزن را بهدرستی تحمل کند.
از طرف دیگر، بهتر است محل نصب تا حد امکان در معرض شرایط محیطی شدید نباشد.
دسترسی نیز مهم است. مخزنی که در محلی نصب شود که هیچ راه مناسبی برای بازدید یا شستوشوی آن وجود ندارد، در آینده نگهداری سختتری خواهد داشت.
پس هنگام انتخاب محل نصب فقط به این فکر نکنید که «مخزن جا میشود یا نه».
باید به زیرسازی، دسترسی، نور، شرایط محیطی، مسیر لولهکشی و امکان سرویس هم توجه شود.
از کجا بفهمیم آب داخل مخزن مشکل پیدا کرده است؟
برخی تغییرات را میتوان با چشم یا بو تشخیص داد، اما باید یک نکته مهم را در نظر گرفت:
ظاهر شفاف آب، تضمین قطعی سلامت آن نیست.
ممکن است برخی آلودگیها بدون تغییر واضح رنگ یا بو وجود داشته باشند. به همین دلیل علاوه بر بررسی ظاهر آب، باید نوع مخزن، شرایط نگهداری و جنس بدنه آن هم مورد توجه قرار بگیرد. انتخاب مخزن برای ذخیره آب آشامیدنی زمانی مناسب است که محصول برای تماس با آب شرب طراحی شده باشد و شرایط نگهداری آب را تا حد امکان پایدار نگه دارد.
از طرف دیگر، جنس مخزن هم موضوع مهمی است. آشنایی با اثر ترکیبات پلیاتیلن بر پایداری آب شرب کمک میکند بهتر متوجه شویم چرا کیفیت مواد اولیه، ساختار بدنه و مناسب بودن پلیاتیلن برای تماس با آب آشامیدنی اهمیت دارد.
با این حال، چند علامت وجود دارد که نباید نادیده گرفته شوند.
تغییر رنگ آب
آب آشامیدنی نباید بدون دلیل دچار تغییر رنگ غیرعادی شود.
اگر آب سبز، زرد، قهوهای یا به شکل غیرطبیعی کدر شده است، باید منبع تغییر رنگ بررسی شود.
برای مثال سبز شدن دیواره یا آب میتواند با رشد جلبک مرتبط باشد، در حالی که رنگ زرد یا قهوهای ممکن است دلایل دیگری مثل رسوبات یا وضعیت لولهکشی داشته باشد.
تغییر بوی آب
بوی غیرعادی یکی دیگر از هشدارهاست.
اگر آبی که قبلاً بو نداشته ناگهان بوی کپک، ماندگی یا بوی نامطبوع دیگری گرفته، نباید بدون بررسی علت از کنار آن عبور کرد.
ممکن است مشکل از خود مخزن، آب ورودی، رسوبات، لولهها یا عوامل دیگری باشد.
تغییر طعم آب
اگر طعم آب نسبت به حالت معمول تغییر کرده، مصرف آن را بدون بررسی ادامه ندهید.
تغییر طعم میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و صرفاً با نگاه کردن به آب نمیتوان علت آن را مشخص کرد.
مشاهده رسوب یا لایههای غیرعادی
وجود مقداری رسوب در سیستمهای آبرسانی ممکن است اتفاق بیفتد، اما تجمع زیاد رسوب یا مشاهده لایههای لزج و غیرعادی روی دیواره مخزن نیاز به بررسی دارد.
در چنین شرایطی ممکن است زمان شستوشوی مخزن رسیده باشد.
آیا آب شفاف داخل مخزن حتماً سالم است؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که باید در مورد آب آشامیدنی بدانیم.
برخی افراد تصور میکنند اگر آب شفاف باشد و چیزی داخل آن دیده نشود، پس حتماً سالم است.
اما تمام آلودگیها با چشم قابل مشاهده نیستند.
بنابراین اگر نسبت به کیفیت آب شک دارید، صرفاً شفاف بودن آن نمیتواند معیار قطعی باشد.
در مواردی که سلامت آب اهمیت ویژه دارد یا احتمال آلودگی وجود دارد، آزمایش آب روش قابلاعتمادتری برای ارزیابی کیفیت آن است.
آیا بوی بد آب همیشه از مخزن است؟
نه.
اگر آب ساختمان بوی غیرعادی دارد، نباید بلافاصله مخزن را مقصر بدانیم.
منشأ بو ممکن است:
- آب ورودی
- لولهکشی ساختمان
- رسوبات
- آبگرمکن
- مخزن
- یا بخش دیگری از سیستم آبرسانی
باشد.
برای تشخیص بهتر میتوان آب را در نقاط مختلف سیستم بررسی کرد تا مشخص شود بو از چه مرحلهای ایجاد میشود.
آیا جوشاندن آب مخزن باعث سالم شدن آن میشود؟
جوشاندن آب یکی از روشهای شناختهشده برای کاهش خطر بسیاری از آلودگیهای میکروبی است، اما یک اشتباه رایج این است که تصور کنیم جوشاندن هر نوع آب آلودهای را کاملاً سالم میکند.
این تصور درست نیست.
جوشاندن نمیتواند الزاماً تمام انواع آلودگیهای شیمیایی یا مواد حلشده در آب را حذف کند.
بنابراین اگر آب تغییر رنگ شدید داشته، بوی شیمیایی گرفته یا احتمال ورود ماده ناشناختهای به آن وجود دارد، صرف جوشاندن راهحل کافی نیست.
ابتدا باید علت مشکل مشخص شود.
کلر آب شهری چه نقشی در مخزن دارد؟
آب شبکه شهری معمولاً قبل از ورود به شبکه توزیع تحت فرایندهای تصفیه و گندزدایی قرار میگیرد.
اما ماده ضدعفونیکننده باقیمانده در آب برای همیشه با همان مقدار اولیه باقی نمیماند.
زمان، دما، نور و مواد موجود در آب میتوانند روی مقدار باقیمانده آن تأثیر بگذارند.
به همین دلیل نمیتوان تصور کرد چون آب در ابتدا از شبکه شهری وارد مخزن شده، پس بدون توجه به شرایط نگهداری برای هر مدت دلخواه کیفیت اولیه خود را حفظ خواهد کرد.
آیا میتوان خودمان داخل مخزن کلر بریزیم؟
اضافه کردن ماده ضدعفونیکننده به آب آشامیدنی موضوعی نیست که بر اساس حدس انجام شود.
مقدار ماده مصرفی باید بر اساس حجم آب، نوع ماده، غلظت محصول و دستورالعمل معتبر مشخص شود.
کم بودن مقدار ممکن است اثر مورد انتظار را ایجاد نکند و استفاده بیش از اندازه نیز مناسب نیست.
اگر مخزن نیاز به ضدعفونی دارد، بهتر است از دستورالعمل معتبر یا فرد متخصص کمک گرفته شود و از ریختن خودسرانه مواد مختلف داخل آب آشامیدنی خودداری شود.
هر چند وقت یکبار باید مخزن آب شسته شود؟
برای تمام ساختمانها نمیتوان یک زمان دقیق و یکسان تعیین کرد.
شرایط آب ورودی، مقدار مصرف، میزان رسوب، محیط نصب و وضعیت خود مخزن با یکدیگر متفاوت هستند.
اما مخزن باید بهصورت دورهای بررسی شود.
اگر هنگام بازدید مواردی مثل رسوب زیاد، لایههای غیرعادی، جلبک یا آلودگی مشاهده شود، باید برای شستوشوی اصولی اقدام کرد.
نکته مهم این است که منتظر تغییر بو و طعم آب نمانیم تا تازه به فکر بررسی مخزن بیفتیم.
بازدید پیشگیرانه معمولاً تصمیم بهتری است.
روش صحیح نگهداری مخزن آب چیست؟
برای اینکه آب در شرایط بهتری نگهداری شود، چند اصل ساده اما مهم وجود دارد.
مخزن مناسب انتخاب کنید
مخزنی که برای ذخیره آب آشامیدنی استفاده میشود باید از مواد مناسب برای تماس با آب تولید شده باشد و ساختار آن نیز برای این کاربرد مناسب باشد.
ظرفیت را درست انتخاب کنید
خرید مخزن بسیار بزرگ همیشه تصمیم بهتری نیست.
ظرفیت باید متناسب با تعداد افراد، تعداد واحدها و میزان مصرف انتخاب شود.
نور را کنترل کنید
برای آب شرب، جلوگیری از نفوذ نور به داخل مخزن اهمیت زیادی دارد.
درب مخزن را بسته نگه دارید
بعد از هر بار بازدید یا سرویس، از بسته شدن صحیح درب مطمئن شوید.
ونت را فراموش نکنید
تهویه صحیح برای عملکرد مخزن ضروری است، اما مسیر آن نیز باید به شکلی اجرا شود که احتمال ورود آلودگی کاهش پیدا کند.
مخزن را بازدید کنید
هرچند وقت یکبار وضعیت آب، کف مخزن، دیوارهها، درب، شناور و اتصالات را بررسی کنید. بسیاری از مشکلات رایج مخزن آب مثل نشتی اتصالات، خرابی شناور، سرریز شدن آب، تجمع رسوب یا ایراد در ونت، اگر زود تشخیص داده شوند معمولاً راحتتر قابل برطرف کردن هستند.
بازدید دورهای باعث میشود قبل از اینکه یک ایراد کوچک به مشکل جدیتری در سیستم ذخیره و تأمین آب تبدیل شود، آن را شناسایی و برطرف کنید.
آیا مخزن بزرگتر آب را بهتر نگهداری میکند؟
خیر؛ ظرفیت بیشتر به معنی کیفیت بهتر آب نیست.
فرض کنید یک خانواده مصرف نسبتاً کمی دارد اما یک مخزن بسیار بزرگ نصب کرده است.
در چنین شرایطی ممکن است آب مدت بیشتری داخل مخزن باقی بماند.
از طرف دیگر، مخزن خیلی کوچک نیز ممکن است نتواند ذخیره موردنیاز ساختمان را در زمان قطعی آب تأمین کند.
پس هدف باید انتخاب ظرفیت متناسب باشد، نه صرفاً بزرگترین مخزنی که در محل نصب جا میشود.
آب مخزن ویلا تا چه مدت قابل استفاده است؟
شرایط ویلا با ساختمان مسکونی دائماً در حال استفاده متفاوت است.
ممکن است یک ویلا برای چند هفته یا حتی بیشتر خالی بماند و در تمام این مدت آب داخل مخزن تقریباً بدون گردش باشد.
به همین دلیل بعد از یک دوره طولانی عدم استفاده، بهتر است قبل از مصرف آشامیدنی، مخزن و وضعیت آب بررسی شود.
اگر تغییر غیرعادی در آب مشاهده میشود یا درباره شرایط نگهداری آن مطمئن نیستید، بهتر است بدون بررسی از آب برای نوشیدن استفاده نشود.
برای باغ و ویلا مخزن بزرگ بخریم یا کوچک؟
پاسخ به میزان مصرف بستگی دارد.
اگر منطقه با قطعی طولانی آب مواجه است یا فاصله بین دفعات تأمین آب زیاد است، طبیعتاً ذخیره بیشتری نیاز دارید.
اما اگر مخزن بسیار بزرگ انتخاب شود و بخش زیادی از آب برای مدت طولانی بدون گردش باقی بماند، مسئله دیگری ایجاد میشود.
بنابراین هنگام انتخاب ظرفیت باید بین نیاز به ذخیره آب و میزان مصرف واقعی تعادل برقرار شود.
آیا آب باران را میتوان داخل مخزن آب آشامیدنی ذخیره کرد؟
ذخیره آب باران موضوع متفاوتی از ذخیره آب تصفیهشده شبکه شهری است.
آب باران میتواند هنگام عبور از سقف، ناودان و مسیر جمعآوری با گردوغبار، فضولات پرندگان و آلایندههای دیگر تماس پیدا کند.
بنابراین نباید بدون سیستم مناسب جمعآوری، تصفیه و کنترل کیفیت فرض کرد که آب باران برای آشامیدن مناسب است. در چنین سیستمهایی، نقش مخزن آب در حفظ سلامت و امنیت آب شرب فقط به نگهداری حجم مشخصی از آب محدود نمیشود؛ جنس مخزن، جلوگیری از ورود آلودگی، بسته بودن درب و شرایط نگهداری همگی در کیفیت نهایی آب اهمیت دارند.
اگر قرار است آب باران ذخیره شود، بهتر است سیستم آن متناسب با نوع مصرف طراحی شود و در صورت استفاده برای مصارف حساس، کیفیت آب قبل از مصرف بررسی شود.
هنگام خرید مخزن آب شرب به چه چیزهایی توجه کنیم؟
هنگام خرید مخزن، قیمت مهم است؛ اما تنها معیار نیست.
برای انتخاب بهتر این موارد را کنار یکدیگر بررسی کنید:
ظرفیت: متناسب با مصرف ساختمان باشد.
ابعاد: مخزن باید از مسیر ورودی عبور کند و در محل موردنظر قابل نصب باشد.
ساختار مخزن: برای ذخیره آب موردنظر مناسب باشد.
جلوگیری از عبور نور: مخصوصاً برای آب شرب اهمیت زیادی دارد.
درب: باید مناسب و قابل بسته شدن باشد.
محل نصب: زیرسازی و فضای کافی داشته باشد.
دسترسی: امکان بازدید، شستوشو و سرویس وجود داشته باشد.
بسیاری از مشکلات بعد از خرید به این دلیل اتفاق میافتند که خریدار فقط ظرفیت مخزن را دیده و به ابعاد مسیر حمل و شرایط نصب توجه نکرده است.
اشتباهات رایج در نگهداری آب داخل مخزن
بعضی اشتباهات ساده میتوانند شرایط نگهداری آب را نامناسب کنند.
خرید مخزن صرفاً بر اساس قیمت: ارزانتر بودن نباید تنها معیار انتخاب مخزن آب آشامیدنی باشد.
باز گذاشتن درب: مسیر ورود آلودگیهای محیطی را بیشتر میکند.
بیتوجهی به رسوبات: رسوب و آلودگی کف مخزن نباید برای مدت طولانی نادیده گرفته شوند.
خرید ظرفیت بسیار بیشتر از نیاز: ممکن است باعث ماندگاری طولانیتر آب بدون گردش شود.
نصب در محل نامناسب: گرمای زیاد و دسترسی سخت، نگهداری را دشوارتر میکند.
فراموش کردن ونت: مخزن باید تهویه اصولی داشته باشد.
تصور اینکه مخزن سه لایه هیچوقت نیاز به شستوشو ندارد: سه لایه بودن جایگزین نظافت و نگهداری نیست.
چکلیست سلامت و نگهداری آب مخزن
اگر در خانه یا ساختمان مخزن دارید، هرچند وقت یکبار این موارد را بررسی کنید:
- آیا درب مخزن کاملاً بسته است؟
- آیا چیزی امکان ورود به داخل مخزن دارد؟
- آیا داخل مخزن جلبک مشاهده میشود؟
- آیا رسوب قابلتوجهی در کف وجود دارد؟
- آیا آب بو یا رنگ غیرعادی پیدا کرده؟
- آیا ونت مخزن وضعیت مناسبی دارد؟
- آیا مخزن در معرض شرایط محیطی بسیار شدید قرار گرفته؟
- آیا آب برای مدت طولانی بدون مصرف مانده؟
- آیا اطراف اتصالات نشتی وجود دارد؟
- آیا شناور بهدرستی عمل میکند؟
- آیا سرریز مخزن شرایط مناسبی دارد؟
- آیا زمان بازدید و نظافت مخزن رسیده است؟
همین بررسی ساده میتواند بسیاری از مشکلات را قبل از جدی شدن مشخص کند.
چه زمانی آب مخزن را برای آشامیدن مصرف نکنیم؟
اگر تغییر واضح و غیرعادی در بو، رنگ یا طعم آب ایجاد شده، داخل مخزن جلبک یا آلودگی مشاهده میشود یا احتمال ورود ماده آلاینده به مخزن وجود دارد، بهتر است تا مشخص شدن علت، از آن برای آشامیدن استفاده نشود.
در مواردی که درباره سلامت آب تردید جدی وجود دارد، آزمایش کیفیت آب میتواند اطلاعات دقیقتری نسبت به قضاوت بر اساس ظاهر ارائه دهد.
این موضوع مخصوصاً برای آبی که قرار است مستقیماً نوشیده شود اهمیت بیشتری دارد.
بالاخره آب در مخزن تا چند روز سالم میماند؟
اگر بخواهیم کل مقاله را در یک پاسخ خلاصه کنیم:
برای آب ذخیرهشده در مخزن نمیتوان بدون دانستن شرایط نگهداری، یک تعداد روز ثابت بهعنوان زمان سالم ماندن تعیین کرد.
نوع آب ورودی، کیفیت مخزن، دما، نور، وضعیت درب و ونت، تمیزی مخزن، میزان گردش آب و مدت راکد ماندن آن همگی در کیفیت نهایی تأثیر دارند.
به همین دلیل دو مخزن با ظرفیت یکسان ممکن است شرایط کاملاً متفاوتی داشته باشند.
بهجای تکیه بر یک عدد، بهتر است روی سه موضوع تمرکز کنیم:
انتخاب مخزن مناسب، نصب اصولی و نگهداری منظم.
جمعبندی؛ برای سالم ماندن آب مخزن چه کنیم؟
مخزن آب وسیلهای برای ذخیره مطمئنتر آب در زمان افت فشار و قطعی است، اما کیفیت آب داخل آن به نحوه استفاده ما نیز بستگی دارد.
اگر قرار است آب برای آشامیدن ذخیره شود، از مخزن مناسب این کاربرد استفاده کنید، مانع نفوذ نور به آب شوید، درب و ونت را بهدرستی اجرا کنید، ظرفیت را متناسب با مصرف انتخاب کنید و وضعیت داخلی مخزن را بهصورت دورهای بررسی کنید.
همچنین اگر آب برای مدت طولانی راکد مانده یا تغییر غیرعادی در رنگ، بو یا طعم آن مشاهده میکنید، فقط به ظاهر آب اعتماد نکنید. میتوانید مخزن آب را بر اساس ظرفیت، مدل و ابعاد موردنیاز ساختمان انتخاب کنید تا محصولی متناسب با فضای نصب و میزان مصرف داشته باشید.
سوالات متداول درباره ماندگاری آب در مخزن
آب آشامیدنی داخل مخزن چند روز سالم میماند؟
عدد ثابتی برای همه مخازن وجود ندارد. شرایط نگهداری، دما، نور، تمیزی مخزن، گردش آب و کیفیت آب ورودی روی ماندگاری آن تأثیر دارند.
آیا آب داخل مخزن بعد از چند روز خراب میشود؟
صرف گذشت چند روز بهتنهایی معیار کافی نیست. وضعیت مخزن و شرایط نگهداری آب نیز باید بررسی شود.
آیا مخزن سه لایه برای آب آشامیدنی مناسب است؟
ساختار سه لایه با جلوگیری از نفوذ نور به آب میتواند شرایط رشد جلبک را محدود کند. برای آب شرب، مناسب بودن مواد مخزن برای تماس با آب نیز اهمیت دارد.
چرا آب داخل مخزن جلبک میزند؟
نفوذ نور یکی از عوامل مهم فراهم شدن شرایط رشد جلبک است. تمیزی مخزن و شرایط نگهداری نیز باید بررسی شوند.
آیا آب مخزن پشتبام قابل آشامیدن است؟
صرف نصب مخزن روی پشتبام تعیینکننده سلامت آب نیست. نوع مخزن، شرایط نصب، گرما، نور، تمیزی و نحوه نگهداری اهمیت دارند.
آیا سایهبان برای مخزن لازم است؟
در محیطهایی که مخزن مدت زیادی زیر تابش مستقیم خورشید قرار دارد، سایهبان اصولی میتواند تابش مستقیم را کاهش دهد، اما جایگزین مخزن مناسب نیست.
آیا جوشاندن آب مخزن کافی است؟
جوشاندن در برابر بسیاری از آلودگیهای میکروبی کاربرد دارد، اما همه انواع آلودگیها، بهخصوص برخی آلایندههای شیمیایی، الزاماً با جوشاندن حذف نمیشوند.
آیا آب شفاف حتماً سالم است؟
خیر. تمام آلودگیهای آب با چشم قابل مشاهده نیستند.
چه زمانی مخزن آب نیاز به شستوشو دارد؟
مخزن باید دورهای بررسی شود و مشاهده رسوب زیاد، جلبک یا آلودگی داخلی از نشانههای نیاز به نظافت است.
آیا مخزن بزرگتر برای ذخیره آب بهتر است؟
نه لزوماً. ظرفیت باید با مصرف واقعی هماهنگ باشد تا هم ذخیره کافی وجود داشته باشد و هم حجم بسیار زیادی از آب بدون نیاز برای مدت طولانی راکد نماند.
اگر چند هفته از آب مخزن استفاده نکرده باشیم چه کنیم؟
قبل از مصرف دوباره، وضعیت مخزن و آب را بررسی کنید. اگر درباره کیفیت آب تردید وجود دارد، برای آشامیدن صرفاً به ظاهر آن اعتماد نکنید.
بهترین مخزن برای نگهداری آب شرب چیست؟
مخزنی که جنس آن برای تماس با آب آشامیدنی مناسب باشد، مانع نفوذ نور شود، درب مناسبی داشته باشد و ظرفیت و ابعاد آن متناسب با نیاز و محل نصب انتخاب شده باشد.