مقالات

اهمیت قنات های ایران

قنات های ایران

از زمان قدیم در ایران قنات هایی حفر شده است، کشور عزیز ما جزء معدود کشورهایی است که پیشینه  ذخیره سازی و آبرسانی آن به بیش از ۱۰۰۰ سال می رسد. قنات های ایران در ابتدا توسط ایرانیان باستان در حدود ۳۰۰۰ سال پیش اختراع شدند و سپس به بسیاری از کشورهای همسایه راه پیدا کردند به گونه ای که امروزه در بسیاری از کشورها مانند آسیا، آفریقا، اسپانیا و… رد پایی از قنات ها دیده می شود.

در بسیاری از شهرهای ایران که با کم آبی مواجه هستند، از قنات ها استفاده می شود. در زمان های قدیم از قنات ها بسیار استفاده می کردند به گونه ای که اصلی ترین سیستم مدیریت آب در ایران به شمار می رفتند. قنات های بسیاری در شهرهای ایران وجود دارند که علاوه بر تامین آب مورد نیاز هر ساله گردشگران زیادی را به خود جذب می کنند و شهر مورد نظر را به یک مکان گردشگری تبدیل کرده اند؛ در بیشتر مناطقی که بیابان های خشک و کم آب دارند نیز از قنات استفاده می شود.

حفر قنات در ایران

حفر قنات در ایران

قنات چیست؟

به طور کلی می توان گفت یک مخزن آب زیر زمینی که به کمک چاه یا چشمه به آب آن دسترسی پیدا کردیم قنات است. زمانی که به وسیله چشمه یا چاه به آب رسیدیم آب آن را به وسیله کانال به مناطق دورتر می بریم و اینگونه قنات را به وجود می آوریم. به طور کلی می توان گفت که قنات ها شامل یک مادر چاه بزرگ هستند که در مناطقی که سطح آب آن بالا و زیاد باشد حفر می گردند.

برای انتخاب محل قنات ها عوامل مختلفی را در نظر می گیرند؛ یکی از این عواملی که نشان دهنده آب زیاد بر زیر زمین است، درختان کهن سال هستند. امتداد تمامی چاه ها و کانال ها به قنات می رسد و آب آن پس از عبور از کانال ها در اختیار مردم برای مصارف متعدد در شهرها و روستاها قرار می گیرد. قنات ها معمولا توسط افرادی که ثروت زیادی دارند حفر می شود گاهی چندین نفر از این افراد با یکدیگر شریک می شود و یک مادر چاه بزرگ را حفر می کنند و آب چاه میان این افراد تقسیم می شود. شاید در ظاهر ساخت قنات ها آسان به نظر برسد اما کار دشواری است و نیاز به محاسبات دقیق دارد همچنین تا سال ها باید به آن ها رسیدگی شود.

قنات هایی با اشکال متفاوت

قنات هایی با اشکال متفاوت

تاریخچه قنات های ایران

از شگفت انگیز ترین کارهایی که ساخته دست بشر است و برای نیازهای مهم و حیاتی مورد استفاده قرار می گیرد می توان به قنات اشاره کرد. قنات ها نقش مهمی را در مناطقی که با خطر کم آبی و خشکسالی روبه رو هستند ایفا می کنند و به حیات بسیاری از حیوانات و انسان کمک خواهند کرد؛ همچنین موجب شکوفایی و رونق اقتصاد کشاورزی می شوند.

قنات های تاریخچه کهنی در ایران دارند و طبق تحقیقات در زمان هخامنشیان اقدامات لازم برای حفر قنات ها صورت گرفته است و در این زمان ها به اوج شکوفایی خود رسیده است پس از اسلام نیز حفر قنات انجام می شد؛ همچنین در زمان امپراطوری های دیگر که با مشکل کم آبی مواجه می شدند به حفر قنات می پرداختند. به طور کلی قدمت قنات ها در ایران را می توان حدود ۳۸۰۰ سال پیش در نظر گرفت. کشور ایران نیز دارای آب و هوای خشکی است و در برخی مناطق که مشکل کم آبی در آنجا وجود دارد، حفر قنات ضروری است.

 انواع قنات ها در ایران

انواع قنات ها در ایران

کدام شهرها بیشترین نیاز به قنات را دارد؟

امروزه در بیشتر شهرهای کشور ایران حفر قنات ها صورت می گیرد، این اقدام می تواند به زمین ها و حیوانات زیادی حیات دوباره ببخشد. معمولا شهرهایی که آب و هوای خشکی دارند و در آن بیابان های زیادی مشاهده می شود نیاز به حفر مادر چاه دارند. شهرهای خشک بیشتر از دیگر شهر در معرض خطر کم آبی و خشکسالی هستند به همین دلیل حفر قنات در این شهر بسیار ضروری است؛ با حفر قنات ها در شهرهای خشک و گرم می توان بحران کم آبی را کنترل و از بین برد.

مخزن آب پلی اتیلن راهی برای ذخیره آب : مخزن آب ۳۰۰۰۰ عمودی

کاربرد و اهمیت قنات های ایران

قنات های ایران را در مناطق کویری و مرکزی مشاهده کرد. قنات های شهری از اهمیت ویژه ای برخوردارند؛ چرا که می توان از این قنات های آب مستقیم را برداشت کرد و به مناطق مختلف شهرها انتقال داد. امروزه ساخت قنات ها بدون تجهیزات لازم کاری بسیار دشوار است، ظاهر قنات های شهری با یکدیگر متفاوت است و برخی از آن ها ظاهری ساده اما برخی دیگر ظاهری پیچیده و عجیب دارند که سبب جذب افراد به سمت خود می شوند.

 

در بسیاری از شهرهای بزرگ ممکن است تامین آب مشکل باشد به همین دلیل در این شهرها قنات های زیادی حفر شده است و آب مورد نیاز از آن ها تامین می شود.

قنات ها کاربرد های فراوانی دارند که در ادامه به برخی از آن ها اشاره خواهد شد:

  • آب قنات دائمی است و در مواقع کشاورزی و دیگر زمان ها می توان به صورت دائمی از آب قنات ها استفاده کرد.
  • آب قنات ها به صورت دائمی خارج می شوند چه مورد مصرف قرار گیرند و یا مورد مصرف قرار نگیرد.
  • کانال های زیادی در زیر آب برای احداث قنات ها وجود دارند و در نتیجه آب به خاک نفوذ نخواهد کرد.
  • یکی دیگر از کاربرد های مهم قنات ها این است که آب آن ها را می توان به صورت تجدید پذیر استفاده کرد.
  • از آب قنات علاوه بر مصارف خانگی می توان برای کاشت و آبیاری زمین های کشاورزی، باغ ها و… نیز استفاده کرد.
کاربرد و اهمیت ویژه مادر چاه

کاربرد و اهمیت ویژه مادر چاه

ساختمان قنات

قنات از یک مادر چاه بزرگ تشکیل شده است که آب بسیار زیادی دارد و چندین چای دیگر که میله نام دارند را در خود جای داده است؛ همچنین دارای یک کانال و دهانه ورودی و خروجی نیز می باشد، از کانال با عنوان کوره نیز یاد می شود. به دهانه ورودی و خروجی قنات ها هرنج یا مظهر نیز می گویند.

قنات ها دارای بخش های متفاوتی که بخش خشک و بخش آب نام دارند هستند، بخش هایی که دارای آب هستند به بخش آبده معروف هستند و بخش های خشک نیز با عنوان بخش خشکه کار شناخته می شوند. در زبان های مختلف ممکن است اجزای قنات ها با نام های مختلفی شناخته شوند؛ اما در زبان فارسی همان مادر چاه، میله، کوره، مظهر و… نام دارند.

چگونگی ساخت قنات ها

چگونگی ساخت قنات ها

جایگاه قنات های ایران در آینده

با توجه به پیش بینی هایی که شده است کشور ما در سال های آینده ممکن است دچار کمبود آب شود، به همین دلیل سیستم های گوناگونی مانند قنات ها بسیار مورد توجه قرار گرفته اند و افراد بسیار در تلاش هستند تا قنات ها را بازنگری و احیا کنند.

 قنات ها دارای خصوصیات زیادی مانند ارزان قیمت بودن، عدم آسیب رسانی به طبیعت و محیط اطراف، فراهم بودن زیر ساخت ها، میزان تبخیر پایین آب، خشک نشدن سفره های آب زیر زمینی با حفر قنات و… هستند و همین خصوصیات سبب شده است تا نظر بسیاری از متخصصان به سمت قنات ها جلب شود.

امروزه کشور ما پیشرفت های بسیاری نموده و در تمامی شهرهای ایران سیستم های آب رسانی مدرنی وجود دارد، با این حال باز هم قنات ها در بسیاری از شهرها وجود دارند و مورد استفاده قرار می گیرند؛ همچنین طرفداران قنات بسیار زیاد هستند و همین موضوع می تواند گواه خوبی برای کارآمد بودن قنات ها حتی در دنیا امروز که بسیار مدرن است باشد.

 بدیهی است که در آینده وجود قنات ها بسیار ضروری هستند و نقش مهمی را در آینده کشور ما ایفا می کنند. قنات های زیادی در ایران هستند که به دلایل مختلف مانند حفر چاه های عمیق خشک و یا کم آب شده اند، می توان برای زنده کردن این قنات ها از روش های مختلفی مانند انتقال آب اقیانوس ها به قنات ها استفاده کرد.

روشهای جدید برای ذخیره آب

با وجود کمبود آب در ایران، امروزه از مخازن پلی اتیلن برای نگهداری و ذخیره آب استفاده می کنند. مخازن پلی اتیلن در شکل های مختلف و کاربردهای گوناگون وجود دارند. استفاده از مخازن آب پلی اتیلن مزایای بسیاری دارد. در محل های مواجه با کمبود آب، برای ذخیره آب می توان از این مخازن استفاده نمود. همچنین در ساختمان های مسکونی و تجاری به دلیل کاهش فشار آب، مخزن آب پلی اتیلن می تواند راه حل مناسبی باشد.

با محصولات مخزن پلاس بیشتر آشنا شوید : مخزن آب ۱۲۰۰۰ عمودی

جمع بندی

از گذشته تا کنون قنات های بسیاری حفر شده است که برخی از آن ها متاسفانه در اثر عوامل مختلف خشک و یا کم آب شده اند، اما برخی دیگر نیز هستند که با وجود سن زیاد هنوز پر آب هستند و به حیات خود ادامه می دهند. حفر قنات امروزه در بسیاری از کشورها انجام می شود و آب لازم از آن تهیه می گردد. در آینده نیز قنات های زیادی حفر خواهد شد چرا که بسیاری از کشورها با مشکل کم آبی مواجه هستند؛ از این رو حفر قنات می تواند کمک زیادی به انسان ها نماید تا بحران کم آبی را کاهش دهد و این مشکل برطرف شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *